سانتیمانتالیسم چیست؟
موضوعي که مربوط به گریه کن سرباز ميشد.
من نفهميدم سانتيمانتاليسم يعني چه؟ جستجويي کردم و نتيجه آن را براي دوستان عزيزي که مثل من با اين اصطلاحات ابدال آشنا نيستند مينويسم
سانتیمانتالیسم یا احساساتیگری یا احساساتگرایی عبارت است از انتظار چنان واکنشی عاطفی از خواننده یا بیننده که با موقعیت موجود تناسبی نداشته باشد و یا در آن اثر، زمینه لازم برای آن فراهم نشده باشد.
این تعبیر به دو معنا به کار میرود:
- افراط در بروز هیجانات، به ویژه تحریک عواطف به منظور لذت بردن از آن و نیز ناتوانی در ارزیابی عقلانی احساسات.
- تاکید خوشبینانه و بیش از حد بر خوبی نوع بشر که خود تا حدودی مبتنی بر واکنشی است نسبت به الهیات کالونیستی که در آن سرشت آدمی را منحط میشمردند.
گاهي تعالي گرايي را نيز معادل سانتيمانتاليسم فرض کرده اند. که البته اين اصطلاح در فلسفه به کار ميرود.
تاريخچه:
واژه سانتیمانتالیسم در قرن 18 به قصد ارائه نگاهی تازه به موضوع عشق در آثار هنری و ادبی و تقدس بخشی به آن و مقابله با جریان هنری آن زمان پدید آمد.
امروزه این واژه در سینما و ادبیات به معنی احساسات گرایی افراطی و توجه بیش از اندازه به احساسات رقیقه مخاطبان در اثر هنری است و معمولا در آثار عامه پسند و کم اهمیت دیده میشود.
نقد سانتيمانتاليسم
سانتیمانتالیسم یکی از جنبه های ارزش گذاری آثار هنری و از جمله عوامل و نشانههایی است که آثار بازاری و عامه پسند را از آثار هنری و ارزشمند جدا میسازد.
با وجود نکوهیده بودن سانتیمانتالیسم و توافق جمعی هنرمندان در مورد آن، همچنان این پدیده در آثار ادبی و سینمایی فراوان دیده میشود. علت فراوانی این پدیده را میتوان از دو جنبه مورد توجه قرار داد: 1- دلایل ناخودآگاه 2- دلایل خودآگاه
دلایل ناخودآگاه، آنگونه که در مقاله "اتراق سانتیمانتالیسم در ادبیات ایران" میخوانیم ویژه نویسندگان تازهکار است. در این مقاله از قول ناتاشا امیری میخوانیم "درسالهای اولیه نوشتن، نویسندگان عمدتا تحت تاثیر آنچه که مینویسند قرار میگیرند و به همین خاطر رگههای شدید احساساتشان در اثر بروز میکند. این مساله در سالهای آغازین و در مورد نویسندگان کم تجربه اجتناب ناپذیر است، اما به تدریج که نویسنده از این حالت خارج میشود، این رگه ها نیز کمرنگ میشود". این پدیده در سینما به سبب تفاوتهای رسانهای و به ویژه گروهی بودن آن، کمتر وجود دارد. در مورد سینما دلایل خودآگاه بیشتر به چشم میخورند.
اما دلایل خودآگاه ربط به استقبال مخاطبان از اینگونه آثار دارد. از آنجایی که این آثار همواره مورد توجه مخاطبان بوده و هستند، هم نویسندگان و فیلمسازان و هم سرمایه گذاران (تهیه کنندگان یا ناشرین) تمایل بیشتری به این دست آثار نشان میدهند، نویسندگان و فیلمسازان، به ویژه تازهکارها برای اینکه اسم و رسمی به هم بزنند نیاز به مخاطب دارند. همچنین موفقیت مالی هر اثری که خلق میکنند زمینه ساز آثار بعدی و تداوم کار ایشان خواهد بود و باعث میشود توسط سرمایه گذاران در آثار بعدی پس زده نشوند. سرمایه گذاران هم که بدیهی است به فکر بازگشت سرمایه و کسب سود بیشتر هستند به این دست آثار گرایش بیشتری دارند. این مساله باعث شده که هنوز چه در سینما و چه در ادبیات و حتی در مطبوعات و مجلات گرایش زیادی به سانتیمانتالیسم وجود داشته باشد. نشریاتی که با عنوان نشریات زرد شناخته میشوند نمونهای هستند از این رویکرد تجاری و غیر هنری.
فیلمهای بازاری و سانتیمانتال قواعد و ویژگیها و به قول معروف کلیشههایی دارند. به کاربردن این کلیشهها یا شکستن آنها، فیلم را به یکی از دو سمت سانتیمانتال یا غیر آن، پرتاب میکند.
ادامه مطلب




